“Is hij er al aan toe, of ben ik gewoon ongeduldig?” Die vraag hoor je bijna elke ouder stellen zodra hun kindje een maand of vier is. Je baby kijkt je aan tafel aan alsof je iets lekkers voor hem verstopt, en jij staat al met een lepeltje klaar.
Het goede nieuws: je hoeft niet op de dag precies te wachten. Je baby mag zijn eerste hapje krijgen ergens tussen 4 en 6 maanden. Dat is de periode waarin het Voedingscentrum oefenhapjes aanraadt. Daarvoor zijn borstvoeding of flesvoeding genoeg, en ook daarna blijft melk nog een hele tijd de belangrijkste voeding.
Wat het allereerste hapje van Bas en Hugo precies was, weet ik eerlijk gezegd niet meer. Wel dat ik veel zelf kookte, met Samen aan tafel open op het aanrecht, en dat er op drukke dagen gewoon een potje openging.
Hoe weet je dat je kindje eraan toe is?
Je kindje laat het je vaak zelf merken. Hij kijkt geïnteresseerd naar wat jij in je mond stopt, maakt smakkende geluidjes of opent zijn mondje als er een lepel langskomt. Kan hij met wat steun rechtop zitten en zijn hoofdje goed vasthouden, dan wordt het nog makkelijker.
Wat geen goede reden is: dat je kindje ’s nachts weer wakker wordt of dat iemand op een verjaardag zegt dat “die van haar” al veel eerder pap kreeg. Twijfel je? Vraag het gewoon op het consultatiebureau. Daar kijken ze naar jouw kindje en niet naar dat van de buurvrouw.
Wat geef je als eerste hapje?
Begin met één smaak tegelijk. Een groente- of fruithapje is een fijne start, maar het mag ook een beetje aardappel, rijst, bonen, vlees of fijngemalen vis zijn, zolang het gaar en fijngemaakt is. Prak het met een vork of maak het fijn in de blender. Voor de eerste keer is een theelepeltje of drie, vier al heel wat; meer dan één of twee keer per dag hoeft niet.
Een paar dingen die het een stuk makkelijker maken:
- geef het hapje direct na een borst- of flesvoeding, of tussen twee voedingen in, als je kindje niet uitgehongerd is
- kies een moment waarop jullie allebei uitgerust zijn
- laat je niet ontmoedigen als hij het meteen weer uitspuugt; dat hoort bij oefenen
- bied dezelfde smaak gerust vaker aan, want soms went een kindje pas na een keer of tien proeven
- doe er geen zout, suiker of honing bij
Tip: begin niet alleen met zoet fruit. Veel ouders kiezen eerst voor groente, zodat je kindje aan een wat minder zoete smaak als broccoli of bloemkool went voordat hij banaan en peer kent.
Geen zin om zelf te koken? Een potje uit de supermarkt mag natuurlijk ook. Zelf maken is wel makkelijk, want je kunt een klein beetje groente gewoon apart houden van wat jullie zelf eten, zonder zout.
En pinda en ei dan?
Dit advies is in de jaren na Bas en Hugo flink veranderd. Vroeger was het: wacht met pinda en ei. Nu raadt het Voedingscentrum juist aan om pinda en ei te geven voordat je kindje 8 maanden is, omdat dat de kans op een allergie verkleint. Geef ze pas als je kindje al een beetje gewend is aan oefenhapjes.
Gebruik 100% pindakaas en goed gaar ei (roerei of hardgekookt), door een hapje gemengd. Het Voedingscentrum geeft dit opbouwschema:
- dag 1: een kwart theelepel pindakaas en een theelepel ei
- dag 2: een theelepel pindakaas en een eetlepel ei
- dag 3: drie theelepels pindakaas en twee eetlepels ei
- daarna elke week drie theelepels pindakaas en een half ei
Heeft je kindje ernstig eczeem of al een voedselallergie? Overleg dan eerst met het consultatiebureau of de huisarts. Dan wordt er soms juist eerder begonnen, maar wel met begeleiding.
Hoe bouw je het daarna op?
Vanaf ongeveer 6 maanden is melk alleen niet meer genoeg en ga je smaken combineren: groente met wat aardappel of rijst, en een beetje vlees, vis of peulvruchten. Doe er een klontje zachte margarine of een theelepel olie door. Maak het hapje stap voor stap minder fijn, zodat je kindje went aan structuur. Een stukje bruinbrood zonder korst of pitten om op te sabbelen mag ook al. Naast de borst- of flesvoeding kun je dan een slokje water uit een bekertje geven.
Vanaf 8 maanden vervang je langzaam een melkvoeding door een echte maaltijd, en rond zijn eerste verjaardag eet je kindje gewoon mee met de pot, met daarnaast nog twee of drie melkvoedingen. Gewone koemelk als drank komt pas na 1 jaar.
Misschien heb je gehoord van baby led weaning, waarbij je kindje zelf zacht eten in stukjes pakt in plaats van van een lepeltje te eten. Dat kan ook, maar let er dan goed op dat hij genoeg binnenkrijgt en dat de stukjes zacht genoeg zijn. Bespreek het gerust op het consultatiebureau. Wat er hoe dan ook bij hoort: veel knoeien. Leg maar vast een oude handdoek onder de kinderstoel.
Kokhalzen of verslikken?
Zodra er wat grovere stukjes in het hapje zitten, schrik je misschien als je kindje ineens gaat kokhalzen. Hij trekt een gek gezicht, steekt zijn tongetje uit en duwt het eten weer naar voren. Dat ziet er eng uit, maar het is juist een handige reflex: zo leert hij wat te groot is om door te slikken. Meestal is het binnen een paar tellen voorbij.
Verslikken is iets anders. Dan schiet het eten echt de verkeerde kant op, en een kindje dat zich ernstig verslikt is vaak juist stil, omdat hij geen lucht krijgt. Een paar dingen om dat te voorkomen:
- laat je kindje altijd rechtop zitten tijdens het eten
- laat hem nooit alleen met eten
- geef geen hele noten, harde stukjes rauwe groente of ronde dingen als druiven en cherrytomaatjes; snijd die in de lengte in vieren
Wil je weten wat je moet doen als het toch misgaat? Een cursus EHBO bij baby’s en kinderen is daar heel geschikt voor. Je hoopt het nooit nodig te hebben, maar het geeft wel een gerust gevoel.
En als het een keer tegenvalt? Ook dat hoort erbij. Toen Hugo nog aan het hoofd van de tafel zat, at hij een tijdje slecht. Wat ons toen hielp, lees je in Help, mijn kind wil niet eten! Zit je kindje al in de peuterleeftijd? Dan helpt het voedingsschema voor peuters je verder.
Wat was het eerste hapje van jouw kindje, en vond hij het lekker? Ik ben benieuwd!
Bron: Voedingscentrum, De eerste hapjes (brochure 2026) en voedingscentrum.nl/eerstehapjes.
Geef een reactie