Elk jaar worden er in Nederland ongeveer 12.000 baby’s te vroeg geboren. Dat is zo’n 7 op de 100. Bijna elke ouder kent dus wel iemand bij wie het kindje eerder kwam dan gepland, en toch weten de meeste aanstaande ouders er weinig van. Begrijpelijk, want niemand denkt tijdens de zwangerschap graag na over wat er mis kan gaan. Maar als het gebeurt, is het fijn als je in grote lijnen weet wat er komt.
Daarom heb ik het eens voor je uitgezocht. Wat is een vroeggeboorte precies, welke signalen moet je kennen en wat gebeurt er in het ziekenhuis?
Wanneer is het een vroeggeboorte?
Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken. Wordt je kindje geboren voordat je 37 weken zwanger bent, dan heet dat een vroeggeboorte en is je baby prematuur. Er is wel een groot verschil tussen een kindje van 36 weken en een kindje van 26 weken. Artsen delen het daarom grofweg zo in:
- laat of matig vroeg: tussen 32 en 37 weken
- zeer vroeg: tussen 28 en 32 weken
- extreem vroeg: voor 28 weken
De meeste vroeggeboortes vallen gelukkig in die eerste groep. En hoe dichter bij de 37 weken, hoe beter de vooruitzichten. Een kindje dat na 34 weken geboren wordt, heeft bijna net zo’n goede kans om zich goed te ontwikkelen als een kindje dat op tijd komt.
Hoe komt het?
Bij ongeveer vier op de vijf vroeggeboortes begint de bevalling uit zichzelf te vroeg. Bij de rest besluiten de artsen zelf om de bevalling eerder op gang te brengen, bijvoorbeeld omdat de moeder een te hoge bloeddruk heeft of omdat het kindje in de buik niet goed meer groeit. Op dat moment is je baby buiten de baarmoeder beter af dan erin.
Vaak is er geen duidelijke oorzaak te vinden. Wel zijn er dingen die de kans groter maken:
- een eerdere vroeggeboorte
- een tweeling of meerling
- een korte baarmoedermond
- infecties, zoals een vaginale infectie of een blaasontsteking
- problemen met de placenta
- hoge bloeddruk of zwangerschapsdiabetes
- roken, alcohol of drugs
- weinig tijd tussen twee zwangerschappen
Let wel: heb je een of meer van deze risicofactoren, dan betekent dat niet dat jouw kindje te vroeg komt. En andersom kan het ook gebeuren als je nergens van op dit lijstje last hebt. Heb je eerder een vroeggeboorte gehad, vertel het dan aan je verloskundige of gynaecoloog. Dan houden ze je extra in de gaten.
Op welke signalen let je?
Een vroeggeboorte kondigt zich vaak aan op dezelfde manier als een gewone bevalling, alleen te vroeg. Bel je verloskundige of het ziekenhuis als je nog geen 37 weken zwanger bent en je:
- regelmatig weeën of krampen voelt, die steeds terugkomen
- meer dan zes harde buiken per uur hebt, of harde buiken die pijn doen en niet overgaan als je rust
- vocht verliest, want dat kan vruchtwater zijn
- bloed verliest
- een zeurende pijn laag in je rug of buik voelt die komt en gaat
- ineens meer of ander vaginaal vocht verliest
- het gevoel hebt dat je kindje naar beneden drukt
Bel dan meteen, ook ’s nachts of in het weekend. Beter 10 keer voor niks bellen, dan één keer te laat! Harde buiken op zich horen bij de zwangerschap, daar schreef Evelien al over in Zwangerschapskwaaltjes. In Wanneer bel je de verloskundige? heb ik alle signalen op een rij gezet, ook die voor later in de zwangerschap.
Wat doet het ziekenhuis?
Dreigt je kindje te vroeg te komen, dan word je meestal opgenomen in het ziekenhuis. Daar kijken ze eerst hoe het met jullie allebei gaat. Met een CTG meten ze je weeën en het hartje van je baby, en met een inwendige echo meten ze hoe lang je baarmoedermond nog is. Zijn je vliezen gebroken, dan wordt er gecontroleerd op een infectie.
Wat er daarna gebeurt, hangt vooral af van hoe ver je zwanger bent.
Heel vroeg: rond 24 weken
Dit is de moeilijkste groep, en daar wil ik eerlijk over zijn. In Nederland kan een kindje vanaf 24 weken actief behandeld worden. Of dat gebeurt, bespreken de artsen samen met jullie, want de kansen en de risico’s verschillen per kindje. Daarbij kijken ze onder andere naar het verwachte gewicht en of het een eenling is. Voor 24 weken is er geen structurele behandeling, en krijgt je kindje vooral zorg die gericht is op comfort. Dit zijn gesprekken die niemand wil voeren, maar je staat er dan niet alleen voor.
Tussen 24 en 34 weken: tijd winnen
In deze fase willen artsen de bevalling het liefst een paar dagen uitstellen. Dat doen ze met weeënremmers. Die stoppen de bevalling meestal niet voorgoed, maar geven wel zo’n twee dagen extra. En die twee dagen zijn goud waard, want in die tijd krijg je de longrijpingsprik: twee injecties met een dag ertussen, die de longetjes van je kindje sneller laten rijpen. Na ongeveer 48 uur werken ze het best. Dreigt je kindje voor 32 weken te komen, dan krijg je vaak ook magnesiumsulfaat via een infuus, ter bescherming van zijn hersentjes.
Wordt je kindje waarschijnlijk voor 30 à 32 weken geboren, dan word je als het kan overgeplaatst naar een ziekenhuis met een NICU, een intensive care voor pasgeborenen. Daarvan zijn er negen in Nederland. Je baby kan namelijk veel veiliger in je buik worden vervoerd dan na de geboorte in een transportcouveuse.
Tussen 34 en 37 weken
Ook nu kan een kindje nog wat hulp nodig hebben, bijvoorbeeld met drinken of warm blijven, maar de longetjes zijn meestal ver genoeg. Weeënremmers en een longrijpingsprik zijn dan meestal niet meer nodig. Vaak kun je in je eigen ziekenhuis bevallen, en gaat je kindje daarna een tijdje naar de afdeling neonatologie.
Na de geboorte
Een prematuur kindje gaat naar de NICU of naar de afdeling neonatologie, afhankelijk van hoe vroeg hij is en hoeveel hulp hij nodig heeft. Daar ligt hij in een couveuse, die hem warm houdt, en krijgt hij zo nodig hulp bij het ademen en voeding via een sondetje. Je mag als ouders bijna altijd bij je kindje zijn, en vaak mag je hem ook bij je op de borst leggen (buidelen). Dat is goed voor jullie allebei.
Gaat het beter, dan wordt je kindje overgeplaatst naar een gewone afdeling neonatologie, vaak in een ziekenhuis dichter bij huis. Naar huis mag hij meestal als hij zelf op temperatuur blijft, zelf kan drinken, stabiel ademt en ongeveer 2 kilo weegt. Bij een kindje dat heel vroeg kwam, ligt dat moment vaak rond de oorspronkelijke uitgerekende datum.
Wil je borstvoeding geven? Dat kan ook bij een prematuur kindje. In het begin kolf je dan meestal, en de melk gaat via het sondetje naar je baby. Evelien schreef eerder over kolven en borstvoeding als je weer aan het werk gaat; voor kolven in het ziekenhuis helpt de lactatiekundige van de afdeling je op weg.
De gecorrigeerde leeftijd
Een prematuur kindje volgt in het begin zijn eigen tempo. Daarom kijkt het consultatiebureau meestal naar zijn gecorrigeerde leeftijd: de leeftijd die hij zou hebben als hij op tijd was geboren. Een rekensom: een kindje dat 8 weken te vroeg is geboren en nu 6 maanden oud is, heeft een gecorrigeerde leeftijd van ongeveer 4 maanden. Kan hij dus nog niet omrollen terwijl leeftijdsgenootjes dat wel doen, dan is dat meestal helemaal niet vreemd. Meestal wordt er tot ongeveer 2 jaar met de gecorrigeerde leeftijd gerekend. Veel kinderen hebben hun achterstand dan ingehaald.
Samengevat
- een vroeggeboorte is een geboorte voor 37 weken; in Nederland gaat het om zo’n 7 op de 100 baby’s
- de meeste prematuren worden na 32 weken geboren en doen het daarna goed
- bel bij weeën, harde buiken die niet overgaan, bloed- of vochtverlies voor 37 weken direct je verloskundige
- voor 34 weken probeert het ziekenhuis tijd te winnen voor de longrijpingsprik
- reken in het eerste jaar of twee met de gecorrigeerde leeftijd van je kindje
Wil je meer lezen, of zoek je contact met andere ouders? De vereniging Care4Neo is er speciaal voor ouders van te vroeg geboren kinderen.
Bronnen: richtlijn Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte (2024), richtlijn Dreigende vroeggeboorte, patiëntenfolder vroeggeboorte van het Jeroen Bosch Ziekenhuis, Volksgezondheid en Zorg (vzinfo.nl).
Geef een reactie