Toen ik 13 weken zwanger was van Hugo, merkte ik dat de kwaaltjes uit het eerste trimester langzaam begonnen te verdwijnen. Maar later in de zwangerschap kwamen er weer andere voor terug, zoals brandend maagzuur, waar ik bij allebei de jongens last van had.
Bijna elke zwangere heeft wel ergens last van. Gelukkig zijn de meeste zwangerschapskwaaltjes vervelend maar onschuldig, en kun je er zelf best veel aan doen. Hieronder zet ik de bekendste op een rij, met wat helpt en wanneer je beter even belt.
Welke kwaaltjes wanneer?
Niet elke klacht komt op hetzelfde moment. Grofweg ziet het er zo uit:
- in het eerste trimester (tot en met week 12): moeheid, misselijkheid, gevoelige borsten en vaak plassen
- in het tweede trimester (week 13 tot en met 26): de misselijkheid zakt meestal af, maar bandenpijn, verstopping en een verstopte neus of bloedend tandvlees kunnen opduiken
- in het derde trimester (vanaf week 27): brandend maagzuur, harde buiken, rug- en bekkenpijn, dikke voeten, kuitkramp en slecht slapen
Dat is natuurlijk maar een grove indeling. Sommige vrouwen houden de hele zwangerschap last van misselijkheid, anderen hebben bijna nergens last van. Bij mij waren de kwaaltjes bij elke zwangerschap anders.
Moe
Vooral in de eerste maanden kun je ontzettend moe zijn. Je lichaam is hard aan het werk, ook al zie je nog niks aan de buitenkant. Het enige wat echt helpt: meer slapen en rust nemen waar het kan. Ga eens wat eerder naar bed, doe een middagdutje als dat lukt en zeg gerust wat vaker nee tegen afspraken. Rond 12 weken wordt je bloed vaak gecontroleerd op bloedarmoede, want ook dat kan je moe maken.
Aan het eind van de zwangerschap komt de moeheid vaak terug, maar dan om een andere reden: je buik zit in de weg en je slaapt slechter. Een extra kussen tussen je knieën of onder je buik kan dan helpen om lekker op je zij te liggen.
Misselijk
Misselijkheid is een van de bekendste kwaaltjes: de helft tot vier op de vijf zwangeren heeft er last van. Het hoort bij het begin van de zwangerschap en zakt meestal na de eerste maanden weer af. Ondanks de naam “ochtendmisselijkheid” kan het je de hele dag dwarszitten. Wat kan helpen:
- vaker kleine beetjes eten en drinken, in plaats van drie grote maaltijden
- iets eten voordat je opstaat, bijvoorbeeld een cracker naast je bed
- gember proberen, bijvoorbeeld in thee of als koekje
- geuren vermijden waar je misselijk van wordt
- wat meer rust nemen
Zelf was ik bij allebei de zwangerschappen vooral ’s ochtends misselijk, en bij Hugo veel erger dan bij Bas. Wat bij mij goed hielp, waren droge crackers.
Moet je heel vaak overgeven, houd je niets binnen of val je af? Neem dan contact op met je huisarts of verloskundige. Heel ernstige misselijkheid heeft een naam (hyperemesis gravidarum) en daar is hulp voor. Daar hoef je echt niet mee rond te blijven lopen.
Brandend maagzuur
Bij Bas had ik er vooral last van in het laatste trimester, zodra ik in bed ging liggen, en bij Hugo kreeg ik er ook weer last van. Wat bij mij het beste hielp? Een schaaltje vanillevla. In het begin van de zwangerschap komt het door de hormonen, die de spier tussen je maag en slokdarm wat slapper maken. Later drukt je kindje gewoon letterlijk op je maag. Het hoofdeinde van je bed iets hoger zetten en ’s avonds kleinere porties eten kan al veel schelen. Al mijn tips lees je in Tips tegen brandend maagzuur.
Verstopping en aambeien
Door de hormonen werken je darmen tijdens de zwangerschap trager. Veel vezels eten, minstens anderhalve liter per dag drinken en genoeg bewegen helpen het meest. Denk aan volkorenbrood, fruit, groente en peulvruchten. Probeer niet te persen op de wc; zo voorkom je ook aambeien. Helpt het allemaal niet, dan kan de huisarts iets voorschrijven.
Vaak plassen
Je baarmoeder drukt op je blaas, dus je moet vaker. Dat is normaal, en het is geen reden om minder te drinken. Doet het plassen pijn of brandt het? Dan kan het een blaasontsteking zijn, en die kan in de zwangerschap anders voelen dan je gewend bent. Breng dan dezelfde dag een plasje naar de huisarts, en bel meteen als je koorts krijgt.
Verlies je een beetje urine als je niest, hoest of lacht? Ook dat komt veel voor. Bekkenbodemoefeningen kunnen helpen.
Bandenpijn
Bandenpijn is een stekende of trekkende pijn laag in je buik of in je liezen, aan één of beide kanten. Het komt doordat de banden die je baarmoeder op zijn plek houden worden opgerekt nu je baarmoeder groeit. Je hebt er vooral last van in het tweede trimester, bijvoorbeeld als je snel opstaat, je omdraait in bed of moet hoesten of niezen. Het is vervelend, maar onschuldig.
Wat helpt: rustig bewegen (eerst op je zij rollen voordat je overeind komt), je buik even ondersteunen met je hand als je hoest, lang staan en zwaar tillen vermijden, en warmte, zoals een kruik of een warm bad. Bij een volgende zwangerschap kan bandenpijn eerder beginnen, omdat de banden al eens zijn opgerekt.
Rug- en bekkenpijn
Je buik groeit en je houding verandert, dus je rug en bekken krijgen het zwaar te verduren. Blijf bewegen, maar rust als het te veel wordt, en verdeel zware klusjes over de dag. Heb je veel last, dan kan een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in zwangerschap je helpen. Zelf heb ik destijds de cursus Zwanger & Fit gevolgd; daar schreef ik eerder over in Fit zwanger zijn en blijven.
Harde buiken
Bij een harde buik spant je baarmoeder zich even aan. Je buik voelt dan hard, maar het doet geen pijn, en na een paar minuten gaat het weer over. Ze worden ook wel oefenweeën genoemd, maar het betekent niet dat de bevalling begint. Je merkt ze vooral in het tweede en derde trimester, bijvoorbeeld na veel bewegen, tillen, bukken of met een volle blaas.
Even gaan liggen, rustig ademhalen, een kruik of een warm bad en regelmatig plassen helpen vaak. Ben je nog geen 37 weken en heb je meer dan zes harde buiken per uur, doet je buik pijn en gaat het niet over als je ontspant, of verlies je bloed of vruchtwater? Bel dan je verloskundige.
Kuitkramp
Veel zwangeren worden ’s nachts wakker van een pijnlijke kramp in hun kuit. Rek je kuit dan rustig op: ga staan met je pijnlijke been naar achteren en je hele voet op de grond, of strek je been terwijl je zit en trek je tenen naar je toe. Overdag genoeg drinken, regelmatig bewegen en je benen af en toe omhoog leggen kan helpen om het te voorkomen. Slaap je er echt slecht door, praat er dan eens over met je huisarts.
Dikke voeten en spataderen
Ongeveer acht op de tien zwangeren houden vocht vast, vooral in hun voeten, enkels of handen. Vooral aan het eind van de dag kunnen je enkels flink opzwellen. Leg je benen omhoog als je zit, beweeg regelmatig en vraag eventueel naar steunkousen. Spataderen worden na de bevalling meestal weer minder of verdwijnen helemaal.
Let op: worden je gezicht of handen ineens dik, bel dan direct je verloskundige.
Tandvlees en neus
Door de hormonen kan je tandvlees sneller bloeden of ontstoken raken. Blijf goed poetsen en flossen en ga gewoon naar de tandarts; vertel daar wel dat je zwanger bent. Een verstopte neus komt ook vaak voor. Een zoutoplossing om je neus mee te spoelen is dan een onschuldig hulpmiddel.
Jeuk en vlekken
Een strakke buik kan jeuken. Niet krabben, goed smeren en veel water drinken helpt. Heb je heftige jeuk op je handpalmen en voetzolen, of over je hele lichaam? Bel dan je verloskundige, want dat kan een teken zijn van zwangerschapsgalstuwing.
Sommige vrouwen krijgen donkere vlekken in hun gezicht. Smeer je goed in met zonnebrandcrème, zoek de schaduw op of draag een hoed, en sla de zonnebank over. Na de zwangerschap trekken de vlekken meestal weer weg.
Stemmingswisselingen
Het ene moment ben je dolgelukkig, het volgende moment huil je om een reclame. Ook dat hoort erbij, en het komt grotendeels door de hormonen. Praat erover met je partner of iemand anders die dichtbij je staat. Voel je je langere tijd somber of angstig, of kun je nergens meer van genieten? Vertel dat dan aan je verloskundige of huisarts. Daar is hulp voor, en dat hoort net zo goed bij goede zorg in de zwangerschap.
En medicijnen?
Voor een aantal klachten, zoals ernstige misselijkheid, maagzuur of verstopping, kan de huisarts iets voorschrijven. Slik tijdens je zwangerschap geen medicijnen, ook niet van de drogist, zonder dat je het even hebt overlegd met je huisarts, verloskundige of apotheek. Wat normaal onschuldig is, is dat in de zwangerschap niet altijd. Paracetamol mag bij pijn meestal wel; lees de bijsluiter en vraag het bij twijfel na.
Wanneer bel je meteen?
De meeste kwaaltjes horen erbij, maar bij deze signalen bel je direct je verloskundige:
- bloedverlies of vruchtwaterverlies
- je voelt je kindje minder bewegen (na ongeveer 25 weken)
- na 20 weken: ernstige hoofdpijn, sterretjes zien, pijn boven in je buik of plotseling dikke handen of een dik gezicht
- weeënachtige pijn voordat je 37 weken bent
- koorts, of je voelt je erg ziek
- je bent ongerust
Jeroen zette alle signalen op een rij in Wanneer bel je de verloskundige? Wil je meer weten over de onderzoeken die je tijdens de zwangerschap krijgt? Dan lees je dat in Prenatale testen en onderzoeken.
Herkenbaar, al die kwaaltjes? Het belangrijkste is om goed naar je lichaam te luisteren en het gewoon te vragen als je twijfelt. Je verloskundige hoort dit soort vragen elke dag, dus je valt haar echt niet lastig.
Bronnen: Thuisarts.nl en deverloskundige.nl (KNOV) over lichamelijke klachten, bandenpijn, harde buiken en kuitkrampen.
Geef een reactie